رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )

3

نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )

1 - شيروان ( شماخى ) . حكام محلى شيروان پس از مدتى وابستگى به حكومت صفوى سرانجام در سال 945 ( - 9 - 1538 م . ) به‌صورت قطعى از فرمانروايى بر كنار شدند . اما باكو چند سال بعد و شكّى « 4 » تازه در سال 958 ( - 1551 م . ) توسط قزلباش‌ها تسخير شد . از اين زمان تقريبا وسعت اين ايالت از كر « 5 » تا دربند بود و در غرب ارش و شكّى را نيز شامل مىشد . در زمان شاه محمد ( 995 - 985 - 87 - 1578 م . ) شيروان نيز به تصرف عثمانيها درآمد . شاه عباس اول در ابتداى سال 1016 ( اواسط 1607 م . ) باز آن را به كشور ملحق ساخت . 2 - قراباغ ( گنجه ) . منابعى كه در اختيار ماست فقط اجازه مىدهد كه نسبت به زمان پس از بارس‌ئيل 2 - 961 ( - 1554 م . ) اظهارنظر صريح كنيم . براى قبل از اين دوره در خلاصة التواريخ آمده است كه شاه در مراجعت از لشكركشى به گرجستان در گنجه در منزل شاهويردى سلطان زياد اغلى قاجار ميهمان بود « 6 » . مىدانيم كه شاهويردى سلطان كه فرد اول و رئيس خانوادهء خود بود به حكومت قراباغ رسيد و اين حكومت در خانوادهء وى باقى ماند . مطابق مآخذ گرجى ، شاه پس از اين لشكركشى « 7 » به تأسيس بيگلربيگى قراباغ اقدام كرد و حكام

--> ( 4 ) - براى اطلاع از موقع شكى رجوع شود به حاشيهء نمرهء چهار از صفحهء 83 كتاب زير A . Sanders , Kaukasien , Munchen 1944 : و از آن گذشته تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 82 . ( 5 ) - در لشكركشىهائى كه به شيروان شد معمول چنين بود كه از رود كر مىگذشتند و به شيروان وارد مىشدند ( من جمله رجوع شود به تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 80 ) . ( 6 ) - خلاصة التواريخ ، ص b 176 . خلاصة السير در فاصلهء صفحات a 177 تا a 182 تاريخچهء مختصر خانوادهء زياد اغلى را ذكر مىكند . ( 7 ) - رجوع شود به وخشتى ( Wahusti ) ، ص 30 ؛ سالنامه‌هاى كارتيل ، ص 348 [ اين هر دو اثر در قسمت دوم تاريخ گرجستان تأليف بروسه ( Brosset ) آمده است ] ؛ مآخذ گرجى سال ديگرى را ذكر مىكنند ، ولى ما در اينجا به منابع معاصر فارسى تأسى مىكنيم ( احسن التواريخ ، ص 379 به بعد ؛ خلاصة التواريخ ، ص a 176 ) .